H0 ve H1 hipotezi nasıl kurulur

Araştırmaya başlamadan önce şüphesiz ilk yapılması gereken hipotez kurmaktır. Peki H0 ve H1 hipotezi nasıl kurulur?
Null (sıfır) hipotezi, “arada fark (ilişki) yoktur” şeklinde kurulur.

  • Örneğin; Toplumda kadınlarla erkeklerin sigara içme durumlarını karşılaştırmak istersek kuracağımız H0 hipotezi şöyle olur:

“Toplumda kadınlarla erkeklerin sigara içme sıklıkları arasında fark yoktur”
Alternatif hipotez ise H0’ın doğru olmadığını iddia eder. Yukarıdaki örnekte H1 şöyle olur:
“Toplumda kadınlarla erkeklerin sigara içme sıklıkları farklıdır”
Dikkat edilirse yukarıdaki hipotezlerde aradaki farkın yönü belirtilmemiştir. Yani “erkeklerin kadınlardan daha fazla sigara içtikleri” veya “kadınların erkeklerden daha fazla sigara içtikleri” gibi bir iddia yoktur.

İki yönlü ve tek yönlü hipotez
Karşılaştırılan grupların herhangi birisinin fazla olabileceği duruma iki yönlü hipotez (two-tailed) denir. Araştırmanın başında bir grubun kesinlikle ötekinden küçük (ya da büyük) olacağını çoğunlukla bilemediğimizden genelde iki yönlü hipotez kurulur. Tek yönlü hipotez ise gruplardan birinin ötekinden kesinlikle daha düşük (veya yüksek) olamayacağının bilindiği nadir durumlarda kurulur.

  • Örneğin: AIDS hastalığında A ilacı kullanılması durumunda hastaların tamamı (%100) bir süre sonra ölmektedir. Yeni bir B ilacı A ilacıyla karşılaştırılmak isteniyor. Ölümü önlemede B ilacının A ilacından daha kötü olma olasılığı olmadığından hipotezimizi tek yönlü kurabiliriz. Bu durumda H0 şöyle olur:

“AIDS’ten ölümleri önlemede B ilacı A ilacından daha üstün değildir.”

Aynı şey eşdeğerlik (non inferiority) araştırmaları için de geçerlidir. Piyasada klasik olarak kullanılan bir orijinal amoksisillin-klavulonik asit ürünü olduğunu düşünelim. Farklı bir ilaç firması aynı etken maddede bir ürünü piyasaya sürmek istiyor. Bu durumda yeni ilacın orijinali kadar etkili olduğunu ispat etmesi yeterli olacaktır. Zaten aynı etken maddesi olduğundan orijinal ilaçtan daha etkili olduğu gibi bir iddiası yoktur. H0 hipotezimiz şöyle olur:

“Otitis medianın tedavisinde yeni çıkarılan B ilacı orijinal A ilacından daha az etkili değildir.”
Bekleme salonunda hasta memnuniyetini artırmak için yapılan iyileştirmelerin etkinliği araştırılmak isteniyor:
“Bekleme salonundaki iyileştirmeler hasta memnuniyetini artırmamıştır.”

İki yönlü hipoteze göre tek yönlü hipotezi test etmenin daha kolay olacağı ve araştırma için daha az vaka gerekeceği açıktır.
Hipotez kurulduktan sonra uygun bir istatistik yöntem seçilir ve istatistik test uygulanır. Uygulanacak formülden elde edilecek değer H0 hipotezini reddetmeye yöneliktir ve mutlak değeri (artı mı eksi mi olduğuna bakılmaksızın) ne kadar yüksek olursa o kadar kuvvetlidir.
Olasılık dağılımları başlığı altında bahsedildiği gibi, istatistik testler teorik olasılık dağılımlarına göre yorumlanırlar. Test istatistiğinden elde ettiğimiz değeri teorik dağılımımızın olasılık yoğunluk fonksiyonunun (çan eğrisi) iki veya bir ucu ile karşılaştırarak p değerimizi elde ederiz. Bilgisayar programları bu değeri otomatik olarak verir. p değeri, sıfır hipotezinin doğru olması durumunda sonuçlarımızı elde etme olasılığımızı verir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir